Dunavom kroz Srbiju

vida reklama

Kroz Đerdapsku klisuru - Put rimskih imperatora

Planinski tesnac koji počinje posle velikog „Golubačkog jezera" (Dunav je ovde širok oko 6 kilometara) odnosno pored Golubačke tvrđave naziva se Đerdapska klisura (Iron Gate).

djerdapska-klisura

To je najveća rečna klisura u Evropi. Ðerdap se deli na dve klisure – Gornju i Donju klisuru. Gornja klisura obuhvata Golubačku klisuru i Gospođin vir, dok u Donju klisuru spadaju Kazanska i Sipska klisura.

Na samoj krivini, koju Dunav pravi ispod ostrva Moldava, smeštena je varošica Golubac. Privezište za čamce i jahte ogragolubac-tvrdjava-dunav­đeno je kamenom obaloutvrdom i ovde možete kupiti svežu ribu od lokalnih ribara. U blizini privezišta nalazi se benzinska pumpa, kao i solidno snabdevene prodavnice i pijaca, a u blizini uz šetalište pored Dunava nalazi se hotel Golubački grad.

Golubačka tvrdava na ulazu u klisuru (1039,4. kilometar) po mnogima je najlepše srednjovekovno utvrđenje na Dunavu. Iz XIV veka koju su naizmenično dograđivali i opsedali i zauzimali Srbi, Mađari, Turci i Austrijanci. Velika donžon kula u osnovi je poligonalna, a u gornjem delu cilindrična. U vodi je podignuta posebna kula, koja u svom srednjem delu ima izlaz, te se u slučaju opsade uvek moglo pobeći čamcem. Dubina reke oko utvrđenja sasvim je dovoljna, te možete da priđete čamcem ako želite izbliza da ga fotografišete.

Na ulazu u Golubačku klisuru Dunav se sužava na svega 300 metara. U užim delovima kanjona reka ubrzava svoj tok. Dubina vode na pojedinim mestima prelazi 50 metara. Golubačka klisura proteže se do Ljupkovske kotline, koja je dobila naziv po rumunskom selu Ljupkovu.

Selo Brnjica smešteno je na ušću Brnjičke reke i ima uređenu plažu sa tuševima. U kome se nalazi restoran Toma, jedan od najstarijih i najposećenijih restorana u Ðerdapu. Donji stari put kroz Đerdap na desnoj srpskoj obali Dunava, gradili su rimski imperatori, počevši od Tiberija, preko Klaudija i Dominicijana, do Trajana. Put je usečen u stene, a na nekoliko mesta je proširen drvenim galerijama. Put su uglavnom gradili robovi, a svaki od imperatora obeležio bi svoj deo postavljajući tablu. Najteži deo gradnje pripao je imperatoru Trajanu, koji je prosekao klisuru celom dužinom, čime je obezbedio snabdevanje legija i brži prolazak kroz klisuru, radi zauzimanja Dakije (današnja Rumunija). Put duž leve obale gradio je mađarski grof Sečenji od 1834. do 1837. godine. (Ova tabla, pre izgradnje Đerdapske brane i potapanja puta i obala Dunava Đerdepskim jezerom, Trajanova tabla je podignuta naviše tako da joj se može prići samo sa vode).

U klisuri se nalazi i čuveno arheološko nalazište Lepenski vir. Tu možete da pristanete samo na 1004,2. kilometru, a ako imate jahtu sa većim gazom, najbolje je da do obale dođete pomoćnim čamcem. Odavde ćete brzo stići do etno sela, a potom i do lokaliteta na koji je nakon izgradnje brane premešteno arheološko nalazište, kako ga ne bi potopila reka.. Arheološko nalazište Lepenski vir, poput Vinče kod Beograda spada u red najznačajnijih arheoloških lokaliteta u Evropi. Naselje iz doba neolita staro je oko 8.500 godina) i prošlo je kroz četiri razvojne faze. Naselje Lepenski vir predstavlja najstarije svedočanstvo o životu praistorijske zajednice ribara i lovaca uz Dunav, a napušteno je 4.500 godina pre nove ere. Na osnovu ostataka jasno se primećuje da je prvobitna zajednica bila lovačko-sakupljačka, nakon čega se razvila u zajednicu poljoprivrednika i stočara. Dok su drugi evropski narodi iz tog vremena bili nomadi, ostaci Lepenskog vira pokazuju da je ovo bilo stalno naselje.

Pronađeni su ostaci kuća sa trapezastom osnovom i kamenim ognjištima, kao i ostaci nekih drugih građevina iz ovog doba.lepenski vir Arheolozi su pronašli i 54 kamene skulpture, koje predstavljaju njihova božanstva, kao i stilizovane ribolike glave ukrašene ornamentima. U neolitskoj tehnološkoj revoluciji, stanovnici Lepenskog vira pripitomili su životinje, naučivši ih da obrađuju zemlju, nakon čega su se preselili u krajeve sa većim parcelama. Uz nalazište koje će uskoro posle rekonstrukcije ponovo biti dostupno posetiocima nalazi se i Etno selo sa nekoliko karakterističnih drvenih seoskih kuća iz XIX veka, koje su prenete iz potopljenog sela Veliko Golubinje.

Donji Milanovac je gradić na obodu Porečke kotline, gde počinje Donja Đerdapska klisura. Ovde su pogodni uslovi za jedrenje, zahvaljujući izrazito jakom vetru. Stoga morate biti veoma oprezni ako želite da pristanete uz stari šlep, pored koga je danas pristanište i za veše putničke brodove. Na maloj uređenoj plaži pored Kapetan-Mišinog zdanja možete sipati gorivo. Donji Milanovac je naselje čija se lokacija tri puta menjala u novijoj istoriji. Prvobitno naselje nalazilo se uz samu obalu Dunava, a njegovi stanovnici su se, gonjeni najezdom Turaka posle I srpskog ustanka, preselili na ostrvo Poreč, a staro selo na obali Turci su spalili. Knez Miloš je zbog otežane komunikacije naselja sa ostrva preselio na desnu obalu Dunava i nazvao ga Milanovac, po svom sinu Milanu. Najzad, zbog izgradnje brane i podizanja nivoa Dunava izmešteno je na današnju lokaciju.

U Donjem Milanovcu nalazi se zdanje posvećeno kapetanu Miši Anastasijeviću, možda i najbogatijem Srbinu u XIX veku, koji je imao preko 100 brodova sa više od 1000 članova posade. U okviru ovog zdanja danas je nacionalni restoran uređen u etno stilu, sa sobama za noćenje, a u dvorištu zgrade postavljena je bista slavnog dunavskog kapetana. Veliki broj nautičara opredeljuje se za sidrenje nizvodno na ušću Porečke reke, gde je voda mirnija, bistrija i toplija nego u Dunavu. Ova lokacija je pogodna za ribolov, a ljubitelji se često hvale dobrim ulovom. Privezište za jahte ne postoji, pa vam preporučujemo da se usidrite u blizini obale, a do obale možete doći pomoćnim čamcem.

Od ušća Porečke reke, Dunav osam kilometara teče gotovo pravolinijski na severoistok i u ovom delu toka širok je 600-800 metara. U ovoj oblasti videćete grebene Karpatskih planina u Rumuniji, kao i planinu Miroč, na desnoj obali Dunava u Srbiji. Iz daljine će vam se učiniti da se ovi planinski masivi ukrštaju, sprečavajući dalju plovidbu rekom, ali kada se primaknete grebenima Veliki Čakor (na levoj obali) i Veliki Štrbac ( na desnoj obali), ukazuje se prolaz širok oko 150 metara. To je prolaz Veliki kazan, u kome će sonar na vašoj jahti verovatno pokazati najveću dubinu koju ste ikada videli tokom rečne plovidbe – gotovo 90 metara. Posebno atraktivan deo plovidbe kroz Ðerdap je prolaz kroz Kazane, koji predstavljaju deo Donje klisure. Plovidbu su nekada regulisale balon stanice, a jedna od njih, Varnica, danas je preuređena u turističko-informativni centar i pristani­šte za čamce i jahte. U blizini pristaništa predlažemo vam da posetite izvor bistre i pitke planinske vode. Druga signalna stanica pretvorena je u izložbeni salon likovne kolonije Pena.

Na levoj obali pažnju će vam privući veliki kameni lik dačkog vladara Dekabala, koji je bio veliki protivnik rimskog imperatora Trajana. Ovo delo je novijeg datuma, a radovi na njemu još uvek traju.

Posle Velikog kazana uplovićete u Mali kazan, koji je širok oko 300 metara i oivičen liticama. Na 964,7 kilometru, možete satabula traiana dunav vode videti Trajanovu tablu. Kada je izgrađena brana, tabla je malo izdignuta sa ovog mesta, kako se ne bi potopila. Trajanova tabla svedoči o slavi i moći imperatora Trajana, koji je 103. godine napravio put kroz ovaj, nekada neprohodni deo Ðerdapa. Pošto su delovi natpisa tokom vremena oštećeni, evo originalnog teksta, pa ga možete uporediti sa delovima koji su očuvani na tablii koji u prevodu sa latinskog jezika glasi: Imperator, Cezar, božanske nerve sin, Nerva Trajan Augustus Germanik, vrhovni sveštenik, zastupnik naroda po četvrti put, otac domovine, konzul po četvrti put, savladavši planinsko i dunavsko stenje, sagradio je ovaj put. Trajanova tabla je sa kamenim blokom teškim preko 300 tona, ugrađena u stene, 12 metara iznad pređašnjeg mesta pre izgradnje Đerdapske brane 1969. godine. Uz Trajanovu tablu može se pristati samo manjim čamcima.

U okviru Oršavske kotline nalazi se prijatno mestašce Tekija, čije kuće nisu starije 40-tak godina jer je naselje tada ovde izmešteno, pre nego što je izgrađena hidroelektrana Đerdap, posle čega je nivo Dunava porastao i do ... metara. Mestašce je nekada bilo poznato po dunavskim locovima, koji su vodili brodove kroz najopasnije delove Đerdapa.

Tekija ima nekoliko restorana i dobro snabdevenih prodavnica, a sredinom avgusta ovde se održava velika turistička manifestacija Zlatna bućka Đerdapa, posvećena lovu velikih somova pomoću ribarske alatke koji se zove bućka. U okviru manifestacije možete se zabaviti učestvujući u kulinarskom ili muzičkom programu.

Berlinskim kongresom iz 1878. godine, Austrougarskoj je pripala obaveza da izgradi Sipski kanal. Ovu obavezu ipak je preuzela ugarska vlada, te angažovala snažnu mehanizaciju i veliki broj radnika. Kanal je svečano pušten u saobraćaj 27. septembra 1896. godine. Bio je dug 1843 metra i širok 80 metara, a dubina od tri metra pri najnižem vodostaju omogućavala je prolaz čak i velikim rečnim brodovima. Brodove je kroz kanal najpre vukao tegljač Vaškap, a 1916. godine Mađari su konačno postavili i lokomotivu, dugačku 2840. metara. Sipski kanal danas je samo jedan deo Đerdapskog jezera, koje je nastalo nakon podizanja brane i hidroelektrane na Dunavu, te je, samim tim, plovidba ovim delom rečnog toka postala laka i bezbedna.

Nacionalni park Đerdap se prostire duž desne obale Dunava od Golubačke tvrđave do Karataša kod Kladova i obuhvata dunav-djerdapuzani šumoviti brdsko-planinski poјas, širine 2 - 8 km, koјi se izdiže iznad Dunava od 500 do 800 metara nadmorske visine. Područјe Đerdapa je proglašeno nacionalnim parkom 1974. godine, a glavna atrakcija nacionalnog parka je prirodna lepota Đerdapske klisure, gde se nalazi i najveće akumulaciono jezero na prostoru bivše Jugoslavije. Povoljnа đerdаpskа klimа i složenа mrežа klisurа, kаnjonа i dubokih uvаlа, ovаj prostor izdvаjаju kаo jedinstven evropski rezervаt flore i fаune. Florа i fauna Đerdаpа se ne odlikuje sаmo rаznovrsnošću i bogаtstvom, nego i velikim brojem reliktnih i endemskih vrsta vrsta. Nа prostoru pаrkа opstаje preko 1100 biljnih vrstа.

Branu i hidroelektranu Đerdap I gradili su zajednički radom Jugoslavija i Rumunija u periodu 1964 -1972. godine. Brana ima 14 prelivnih polja, dve elektrane, te dve dvostepene brodske prevodnice, ali se često dešava da samo jedna od njih radi, dok je druga u remontu. Obe komore dugačke su po 310 metara i široke 34 metra, a visina od nivoa pune komore, do mosta iznad brane iznosi 10,4 metara. Prevođenje traje oko 80 minuta, a visinska razlika je između 15 i 20 metara. Tokom prevođenja kapetan prevodnice daje preko razglasa instrukcije plovilima koja se nalaze u komorama. U dvorištu HE Đerdap čuva se II Traja­nova tabla, pronađena u Karatašu 1969. godine, na kojoj je sačuvan zapis o izgradnji kanala za bezbedniju plovidbu. Nizvodno od brane, Dunav neznatno ubrzava, protičući oko nekolicine malih rečnih ostrva.

U Karatašu, na 941. kilometru rečnog toka, nalaze se ostaci velikog rimskog utvrđenja Dijana. Tvrđavu je sagradio imperator Trajan u vreme velikih građe­vinskih radova, koji su bili sastavni deo priprema za pohod na Dakiju. Tvrđava je istovremeno štitila ulaz u kanal i prilaz Trajanovom mostu u Kladovu. Utvrđenje Dijana najbolje je očuvani rimski kastrum u Đerdapu.

Fotografije: Michel Wal

www.dunavskastrategija.rs

travel market

garmin

 

rinus-logo

gros inox

 

rinus-logo

 

narval logo teget